Pełnomocnictwo notarialne – kiedy jest potrzebne i jak je przygotować?

Pracujesz za granicą, a w Polsce trzeba sprzedać mieszkanie. Rodzic przebywa w szpitalu, a trzeba załatwić sprawy w banku i urzędzie. Wspólnicy nie mogą osobiście stawić się przy podpisaniu umowy. W takich sytuacjach z pomocą przychodzi pełnomocnictwo. Nie każde jednak wystarczy, a przy wielu czynnościach wymagana jest forma notarialna. Wyjaśniamy, kiedy potrzebne jest pełnomocnictwo notarialne i jak je przygotować.

Czym jest pełnomocnictwo?

Pełnomocnictwo to umocowanie innej osoby do działania w naszym imieniu. Pełnomocnik składa oświadczenia woli, które wywołują skutki bezpośrednio dla mocodawcy, tak jakby złożył je on sam. Dlatego pełnomocnikiem powinna być wyłącznie osoba, której w pełni ufamy.

Rodzaje pełnomocnictw

• Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu, np. pobierania czynszu, opłacania rachunków, bieżących spraw urzędowych. Musi być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności.
• Pełnomocnictwo rodzajowe dotyczy określonego rodzaju czynności, np. sprzedaży nieruchomości czy zaciągania kredytów.
• Pełnomocnictwo szczególne obejmuje jedną konkretną czynność, np. sprzedaż określonego mieszkania za określoną cenę.

Do czynności przekraczających zwykły zarząd, takich jak sprzedaż czy obciążenie nieruchomości, potrzebne jest pełnomocnictwo rodzajowe lub szczególne.

Kiedy wymagana jest forma notarialna?

Zasada jest prosta: jeśli do ważności czynności wymagana jest szczególna forma, pełnomocnictwo musi być udzielone w tej samej formie. Ponieważ umowy dotyczące nieruchomości wymagają aktu notarialnego, pełnomocnictwo do:

• sprzedaży, kupna, darowizny lub zamiany nieruchomości,
• ustanowienia hipoteki czy służebności,
• zawarcia umowy przedwstępnej w formie aktu notarialnego,
• zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
• działu spadku obejmującego nieruchomość,

musi być udzielone w formie aktu notarialnego. Pełnomocnictwo w zwykłej formie pisemnej nie wystarczy, a czynność dokonana na jego podstawie byłaby nieważna.

Dla niektórych czynności wystarcza pełnomocnictwo z podpisem poświadczonym notarialnie, np. przy niektórych sprawach w spółkach czy przy zbyciu udziałów w spółce z o.o. W innych sytuacjach wymagania mogą wynikać z przepisów szczególnych lub regulaminów instytucji, np. banków.

Co powinno zawierać pełnomocnictwo?

• dane mocodawcy i pełnomocnika,
• dokładny zakres umocowania, np. oznaczenie nieruchomości, minimalną cenę, sposób zapłaty,
• informację, czy pełnomocnik może udzielać dalszych pełnomocnictw, czyli substytucji,
• informację, czy pełnomocnik może zawierać umowy sam ze sobą lub reprezentować obie strony,
• ewentualnie termin ważności pełnomocnictwa.

Im precyzyjniejszy zakres pełnomocnictwa, tym mniejsze ryzyko nadużyć. Zbyt ogólne sformułowania mogą z kolei sprawić, że instytucja lub inny notariusz uzna pełnomocnictwo za niewystarczające.

Pełnomocnictwo udzielane za granicą

Osoba mieszkająca za granicą może udzielić pełnomocnictwa przed polskim konsulem albo przed zagranicznym notariuszem. W drugim przypadku dokument zwykle wymaga apostille lub legalizacji oraz tłumaczenia przysięgłego na język polski. Warto wcześniej skonsultować z polskim notariuszem treść takiego pełnomocnictwa, żeby było ono przydatne do planowanej czynności.

Odwołanie i wygaśnięcie pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo można co do zasady w każdej chwili odwołać. Wygasa ono również z chwilą śmierci mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie zastrzeżono inaczej z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego. Pełnomocnictwo nie zastępuje więc testamentu i nie pozwala zarządzać majątkiem po śmierci mocodawcy. Po odwołaniu pełnomocnictwa warto odebrać od pełnomocnika jego dokument.

Pełnomocnictwo dla osoby starszej lub chorej

Często rodzina chce przygotować pełnomocnictwo dla osoby starszej, która coraz trudniej radzi sobie z formalnościami. Ważne jest, aby mocodawca w chwili udzielania pełnomocnictwa był w pełni świadomy swoich decyzji. Notariusz musi upewnić się, że osoba udzielająca pełnomocnictwa rozumie znaczenie czynności. W uzasadnionych przypadkach notariusz może dokonać czynności poza kancelarią, np. w domu lub szpitalu.

Pełnomocnictwo notarialne w Białymstoku

Kancelaria Notarialna Barbary Motal-Filipczuk w Białymstoku sporządza pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego oraz poświadcza podpisy na pełnomocnictwach. Notariusz od 1992 roku pomaga dobrać właściwy zakres umocowania do konkretnej sprawy. Treść pełnomocnictwa warto uzgodnić przed wizytą. Wystarczy wysłać e-mail do notariusza z krótkim opisem sprawy.

Podsumowanie

Pełnomocnictwo pozwala działać w czyimś imieniu, ale jego forma musi odpowiadać formie czynności. Do sprzedaży, darowizny czy obciążenia nieruchomości potrzebne jest pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego. Precyzyjnie określ zakres umocowania, wybierz zaufaną osobę i pamiętaj, że pełnomocnictwo wygasa z chwilą śmierci mocodawcy. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.